Populatie neem toe en eikenprocessievlinders gaan vliegen. 

Ontwikkelingen afgelopen periode

De opbouw van de populatie eikenprocessierupsen kenmerkt zich door een golfbeweging met pieken en dalen. Hierbij was 2019 landelijk een piekjaar en hebben we afgelopen jaren een steeds diepere daling bereikt. Dit punt lijkt nu gekeerd waarbij verschillende locaties duidelijk in de opbouwfase zitten. Het zijn met name de locaties met de voor eikenprocessierupsen meest geliefde omstandigheden die aan het opbouwen zijn. Daarin herkennen we een aantal voorkeuren van de eikenprocessierups en eikenprocessievlinder.

• Aangeplante eikenlanen in open landschappen;
• Monoculturen van het geslacht eik, Quercus;
• Zomereiken, Quercus robur met een lengte van 12 tot 18 meter, bomen die dus nog sterk in de verlengingsfase zitten;
• Vrij van schaduw en rondom door zon beschenen eik opstanden;
• Ophoping vindt plaats langs sterke infrastructuren zoals snelwegen en rivieren, maar ook spoorwegen vormen een barrière die moet worden overbrugd, waardoor eenzijdig sterke plaagopbouw kan ontstaan.

Bovenstaande voorkeuren kunnen aanleiding geven om te beoordelen in welke mate plaagopbouw plaatsvindt. Daarbij is echter slechts sprake van voorkeuren; dit sluit niet uit dat de eikenprocessierups ook op andere locaties kan voorkomen. Wel is duidelijk dat landelijk gezien het dieptepunt voorbij is en dat een nieuwe piek in de ontwikkeling van de eikenprocessierups zich mogelijk komende jaren kan voordoen.

Afbeelding 1: Foto van voorkeurslocatie en levensfase zomereiken.

Monitoring met feromoonvallen

Momenteel zijn de nesten gesloten en spoedig komen de vlindervluchten op gang. Meestal kent de eerste helft van augustus de grootste eikenprocessievlinder-vluchten maar dit kan enigszins vervroegd plaatsvinden vanwege de warme omstandigheden. Feromoonvallen zijn hierbij zeer waardevol om de hoeveelheid vlinders die gaan vliegen te monitoren. Zo kan inzicht gekregen worden in de mogelijke plaagdruk van volgend jaar. De feromoonvallen moeten nu in de eiken aanwezig zijn en regelmatig geleegd worden de komende 2 maanden.

Afbeelding 2: Detail van kop met antennes eikenprocessievlinder.

Beheermaatregelen

Uit nesten die nog in de boom aanwezig zijn zullen vlinders uitvliegen. Deze vlinders nemen geen voedsel tot zich maar zullen spoedig na uitkomst paren en de vrouwtjes zullen vervolgens eitjes afzetten en afsterven. Dit betekent dat alle nesten die nog in de bomen aanwezig zijn voor verspreiding van de eikenprocessierups kunnen zorgen. We raden aan de nesten nog steeds te verwijderen op die locaties waar de nesten voor mens en dier voor overlast kunnen zorgen, de brandharen binnen deze nesten zijn immers jaren actief. Het verwijderen van de nesten voordat de vlinders uitvliegen zal het meest effectief zijn om de plaagdruk in het volgende jaar te verlagen.

Op locaties waar nesten niet voor overlast kunnen zorgen is te pleiten om deze te laten hangen en om hiermee natuurlijke vijanden te stimuleren. Veel van deze insecten gebruiken de nesten voor hun eigen ontwikkeling zoals sluipvliegen en sluipwespen. Nesten die in bomen hangen die het komende jaar gesnoeid moeten worden, kunnen het beste verwijderd worden om overlast bij boomverzorgers te voorkomen. Dit wordt geadviseerd onafhankelijk van het risico op deze locatie. Wanneer meer dan 10% van een te snoeien beplanting één of meer nesten heeft, is het een arbeidsrisico waaraan medewerkers niet blootgesteld zouden mogen worden.

Stel uw aantastingsgegevens beschikbaar

In opdracht van Kennisplatform Processierups hebben we een landelijk registratiesysteem online gezet, waarin aantastinggegevens kunnen worden ingevoerd. Wij willen iedereen oproepen zoveel mogelijk aantastinggegevens via dit systeem in te voeren, zodat de plaagdruk-kaart zo  actueel mogelijk is. Via Nature Today zal een analyse van de gegevens worden gepubliceerd door Kenniscentrum Eikenprocessierups.

Volgende nieuwsbrief

Nadat alle inspectie en feromoonval-gegevens binnen zijn zullen deze geanalyseerd worden, zodra we een overzicht van de trends en een verwachting voor het komende jaar hebben zullen we deze in de loop van oktober/november met onze laatste nieuwsbrief communiceren.

Heeft u naar aanleiding van deze nieuwsbrief nog vragen op opmerkingen?

U bent vrij om deze nieuwsbrief binnen uw organisatie te verspreiden. Collega’s kunnen zich ook bij onderstaand mailadres aanmelden om op de EPR-maillijst gezet te worden. Indien er behoefte is om foto’s of tekst over te nemen willen wij u verzoeken schriftelijk toestemming te vragen bij het secretariaat van Terra Nostra via onderstaande gegevens. Heeft u nog vragen of opmerkingen neem dan contact op met Wendy Batenburg of Henry Kuppen op telefoonnummer 0184 – 69 89 93 of per e-mail info@terranostra.nu.