Boomtechnisch onderzoek

Onder de noemer van boomtechnisch onderzoek zijn, naast specifieke vraagstukken, onderzoeken te scharen naar groeiplaatsomstandigheden, stabiliteit, breukvastheid en de verplantbaarheid. Puntsgewijs is een korte omschrijving gegeven.

Groeiplaatsomstandigheden
In de stedelijke omgeving hebben veel bomen te kampen met een ontoereikende groeiplaats. Dit uit zich in een tegenvallende groei en vervroegde uitval. Bomen behalen doorgaans niet het beoogde eindbeeld. Voorbeelden van een ontoereikende groeiplaats zijn onvoldoende doorwortelbare ruimte, bodemverdichting, ophoging van het maaiveld, veranderde grondwaterhuishouding of recente werkzaamheden. Het veldwerk is een belangrijk onderdeel in het groeiplaatsonderzoek. Tijdens het veldwerk, waarbij profielsleuven en profielboringen worden gegraven, zijn vrijwel altijd de oorzaken voor een tegenvallende groei of uitval te herleiden. Indien noodzakelijk of gewenst worden grondmonsters genomen. Op basis van de verkregen resultaten wordt een advies uitgebracht met de mogelijkheden die resulteren in duurzaam herstel.

Stabiliteit
Bomen ontlenen hun stabiliteit aan het wortelgestel en doorwortelbare ruimte. Als gevolg van houtrot in het wortelgestel neemt de stabiliteit af. Voorbeelden zijn een aantasting van de reuzenzwam (Meripilus giganteus) en ontgraving op korte afstand van bomen in combinatie met wortelschade. Een andere situatie waarin het zinvol is om de stabiliteit te meten is voorafgaand aan herinrichtingen of bouwwerkzaamheden. Aan de hand van deze nulmeting kan in een later stadium de daadwerkelijke afname van de stabiliteit worden vastgesteld.
Op basis van wetenschappelijk onderzoek blijkt dat de stabiliteit in een uitgangssituatie een veelvoud is van de benodigde stabiliteit om windkracht 12 te doorstaan. De door Lothar Wessolly ontwikkelde trekproef (inclinometrie) is een zeer bruikbare meettechniek waarmee de stabiliteit wordt gemeten. In analysesoftware wordt de ruwe data bewerkt om de daadwerkelijke stabiliteit zo goed mogelijk te benaderen.

Breukvastheid
Als gevolg van aanrijschade, ongunstige snoeimomenten of andere oorzaken kan in de stam van een boom houtrot ontstaan. Naarmate de holte en/of de verspreiding van houtrot in de stam toeneemt, verminderd de breukvastheid. Zowel de mate van uitholling, houtrot als de snelheid van dit proces (prognose) kan tot op de centimeter nauwkeurig worden gemeten met behulp van de Picus. Hierbij wordt gebruik gemaakt van zowel de geluidsmeting als elektrische weerstandsmeting. Afhankelijk van de situatie kan in combinatie met elastometrie, onderdeel van de trekproef, de breukvastheid worden gemeten.

Verplantbaarheid
Tijdens planvorming voor herinrichting of gedurende de tijd kan blijken dat bomen niet op de huidige locatie zijn te handhaven. Het rooien van bomen is niet de eerste de beste optie omdat er in deze bomen is geïnvesteerd en wellicht op een andere locatie toepasbaar zijn. Het verplanten van bomen is doorgaans goedkoper dan het rooien en investeren in nieuwe aanplant en onderhoud. Tijdens een onderzoek naar de verplantbaarheid worden zowel bovengrondse- en ondergrondse factoren van en nabij de boom beoordeeld. Hierbij is te denken aan de benodigde ruimte en aanwezigheid van kabels en leidingen. Op boomtechnisch vlak wordt gekeken naar de soorteigenschappen en de ervaring met het verplanten van dit type bomen. De beoordeling van de conditie en de huidige kwaliteit zijn hierbij belangrijke onderdelen. Omdat de eventueel benodigde voorbereidingsperiode, verplantmethode, werkmethode en nieuwe plantlocatie uniek zijn, worden maatregelen om de verplanting tot een succes te brengen zo nauwkeurig mogelijk omschreven.

Specifieke vraagstukken
Door de opdrachtgever aangeleverde onderzoeksvragen of probleemstellingen vragen een specifiek toegespitste onderzoeksmethode omdat ze doorgaans niet onder een ‘standaard’ onderzoek zijn te scharen. Het kan hierbij gaan om:

  • Het uitsluiten of bevestigen van (nieuwe) aantastingen.
  • Beheerplan voor monumentale bomen.
  • Boom- of kroonverankeringen.
  • Deelname aan klankbord commissies.
  • Expertise naar aanleiding van conflicten.
  • Het uitwerken van de mogelijkheden voor de inrichting van groeiplaatsen in te ontwikkelen situaties op maaiveldhoogte of daken.
  • Het schrijven van een plan van aanpak.
  • Het monitoren van uitgevoerde werken of situaties. Leeftijdsbepaling door jaarringanalyse.
tegel_4